Ik zoek een stedebouwkundige of planoloog Meer informatie


Versnel de energietransitie, versterk de lobby!

29 september 2016 Nieuws
energietransitiezupthen


Voor een goed inhoudelijke middag verzamelde de mensen zich in Pakhuis Noorderhaven voor de bijeenkomst met als thema: energietransitie. Guido van Loenen, lid van de BNSP, adviseur bij Rho en mede-winnaar van de Eo-Wijers prijsvraag had een sterk inhoudelijke middag voorbereid met als centrale vraag: ‘Wat kan jij doen aan de energietransitite?’ Oftewel, wat is jouw rol? Dit thema is nader bekeken vanuit verschillende rollen: de ondernemer, de adviseur, het onderwijs, de overheid en de burgerprofessional.

Innovatieve ondernemers

Henk Janssen nam als eerste het woord voor een inleiding. Hij is ondernemer en mede oprichter van het Pakhuis en introduceerde  de locatie. Het pakhuis staat in een gebied ten noorden van het station dat wordt herontwikkeld. Het is een plek waar ondernemen en innovatie samenkomen. Janssen  werkt al jaren samen met andere ondernemers en onderwijsinstellingen aan innovatieve projecten op het gebied van energie.

Zijn visie op een goed verloop van het proces is ‘bier en bitterballen’. Ga met mensen om de tafel, motiveer ze, licht toe wat je doet en ga daarna pas boren of bouwen. Geef mensen het gevoel dat het ook hun project is. Dan kijk je als buurtbewoner in een keer vol trots naar (de bouw van) het project. Hij stelt verder dat de overheid niet de markt moet verwennen met subsidies, maar dat ze moet faciliteren door mee te werken aan innovatie. De overheid moet  innovatieve ondernemers en hun plannen een podium te bieden.

Kennis bij politici

Ook ambtenaren hebben hiervoor slagkracht nodig. Door wisselende politieke overtuigingen is die er (nog) niet. Politici kennen niet tot nauwelijks de urgentie om ruimte te maken voor de energietransitie. Hier moet verandering in komen. Dit betekent dat mensen die die urgentie kennen moeten lobbyen bij de overheid op alle schaalniveaus om de urgentie te laten voelen.

Gaan de verkiezingen komend jaar over de vluchtelingencrisis of over de klimaatcrisis? Welke crisis heeft meer invloed op de leefkwaliteit in Nederland? Wie gaat zich inzetten voor deze lobby? Is dit een rol van de BNSP? Doet de BNSP hier al iets in? Wie kan namens de BNSP deze lobby aanvoeren of ondersteunen?

Op verschillende schaalniveaus kunnen de energiemaatregelen worden geïmplementeerd. De verschillende overheidsniveaus werken echter op dit thema niet goed samen. Het rijk kan visie hebben, maar provincies bepalen toch graag zelf wat ze doen. Gemeentes maken ook liever eigen beleid. Echter door gebrek aan lef bij politici en/of ambtenaren komt dit meestal niet tot een plan en uitvoering. Op deze manier versterken de verschillende overheidslagen elkaar niet, wat vooruitgang in de weg zit. Elk schaalniveau heeft voordelen en daarmee kansen. Daar kan en moet op ingespeeld worden.

Studenten: ‘Bekijk systemen integraal, creëer synergie’

zutphen3SUS Ateliers is het innovatie atelier van de Hogeschool Rotterdam waarin studenten onder begeleiding van onder andere Dominic Tegelbeckers werken aan innovatieve projecten. Twee studenten presenteerden hun plan van de Circulaire Parkkade, een plan van 15 woningen op Heijplaat dat nu in de fase zit waarin met ontwikkelingspartners en de gemeente richting realisatie wordt gewerkt. Op basis van vijf pijlers (ecologie, materialen, water, warmte en energie) is door de studenten een duurzaam plan opgesteld. Wat dit project bijzonder maakt is de synergie tussen de aanpak van water, warmte en energie. Door een systeem waarin deze samenwerken en elkaar versterken wordt een efficiëntieslag gemaakt. Ecologie en urbanfarming gaan hand-in-hand in dit project. Een interessante uitdaging vol kansen is hoe het beheer van de ‘gezamenlijke tuin/boomgaard’ geregeld gaat worden.

Vanuit de groep kwamen ook vragen over de rekbaarheid van het systeem. Is er een model van het systeem en kan dat ook op grotere schaal worden toegepast? Doordat veel zaken collectief worden geregeld zoals ook de eetbare ecologie is er een goede basis voor sociale cohesie. Terwijl de technische oplossingen beter toepasbaar zijn op een grote schaal is juist de lijm, de sociale cohesie, gebaat bij de kleinere schaal.

Draagvlak en durven versnellen

zonneparkOp Ameland is een zonnepark succesvol gerealiseerd. Hieruit bleek dat de  energietransitie gebaat is bij een eilandgevoel. Een kleine gemeenschap dat  achter een plan staat kan snel de politiek doen bewegen. De gemeente Ameland heeft als plan om zelfvoorzienend te zijn vanaf 2020 en dit zonnepark is een grote stap de goede richting in. Aukje de Graaf, projectleider bij Rho Adviseurs, licht het proces bij het project toe. Er was enige weerstand van de provincie, maar mede door gelden uit het waddenfonds was de businesscase rond en is het project gerealiseerd. Een goede businesscase is van groot belang voor een goed verloop van het proces.

Aukje laat diverse andere projecten zien en ook hoe de zonneparken landschappelijk ingepast kunnen worden. De zonneparken kunnen prima met biologische kippenstallen worden gecombineerd. Kippen kunnen scharrelen in de schaduw van de panelen (kippen zijn immers bosdieren). Ze geeft aan dat gemeentes behoefte hebben aan beleid als een strohalm. Hiervoor zijn randvoorwaarden opgesteld voor de landschappelijke inpassing. De provincies streven hierbij naar een hoog kwaliteitsniveau. De ontwikkelaars gaan voor een lage kwaltiet. Als adviseur is het de kunst om de ontwikkelaar naar een hoger kwaliteitsniveau te krijgen, waarbij de provincie ook inboet aaneisen. De eisen voor perfectie zijn nu niet reëel en op deze manier komt de transitie ook echt in beweging of zelfs versnelling. De zonneparken zijn echter geen definitieve oplossing. Vaak worden vergunningen verleend met een looptijd van 20 jaar.

Energiecoöperatie ervaart veel politieke weerstand

Otto Hettinga van EnergieRijkVoorst (ERV) geeft een toelichting over de ups en downs van een energiecoöperatie. Hij merkt dat er veel politieke moed nodig is voor de realisatie van burgerinitiatieven zoals zonnepanelen en windmolens. Er is daardoor veel doorzettingsvermogen nodig bij een energiecoöperatie om een initiatief van de grond te krijgen. Otto benadrukt dat er kansen liggen en dat de overheid energie coöperaties niet moet laten zwemmen, maar moet ondersteunen waar kan. Als voorbeeld gaf hij de gemeente Enschede waarbij geen leges hoeven worden betaald op duurzame projecten.

In de eigen gemeente, gemeente Voorst, heeft ERV na een moeizaam traject het dak van het gemeentehuis ter beschikking gekregen voor een zonnepark. Op het dak van het gemeentehuis van Voorst staan nu zonnepanelen betaald door burgers en ondernemers die wilden investeren in het project (250 euro per paneel). De gemeente kan na verloop van jaren de panelen tegen een gereduceerd tarief overnemen van de initiatiefnemers.

De gemeente heeft via dit project wel gezien hoeveel draagvlak er is bij de lokale bewoners en ondernemers voor gelijke initiatieven en werkt nu mee door daken van publieke gebouwen beschikbaar te stellen. Maar makkelijk gaat het nog geenszins.ijsselwind Wethouders ook in andere gemeentes willen of durven zich niet volledig achter een plan zetten. Hettinga loopt er hierbij ook tegen aan dat politici zich nog nauwelijks bewust zijn van de urgentie van de energietransitie. De politici moeten af van het onderbuik gevoel, maar moeten precies weten wat nodig is. Hierdoor kunnen zij het onderwerp niet meer vermijden. Mogelijk ontstaat er dan ook meer initiatief bij de politieke bestuurders.

Gas is geschiedenis

Guido van Loenen pakt hierna het stokje weer over en richt zich ook op de gas. De gasvoorraad raakt op in Nederland en voor zelfvoorziening is het van belang dat we niet blijven hangen in de oude systemen. Het is eigenlijk onbegrijpelijk dat nu nog nieuwbouw op het gas worden ontsloten. Er worden en zijn al diverse andere methoden ontwikkeld waarbij warmte gedistribueerd wordt. Dit vereist maatwerk, doordat verschillende wijken met verschillende isolatiewaarden verschillende warmte nodig hebben. Maar dat zou een vervolgstap niet in de weg moeten staan.

zutphen2

Ga lobbyen, creëer een podium!

Al met al heb je pioniers nodig die een markt of groep in beweging zetten. De energietransitie is allang geen geitenwollensokken verhaal meer maar een serieuze business. De pioniers van nu kunnen de troepen in beweging zetten. Hiervoor hebben ze echter wel het podium nodig. Politici hebben dit podium. Zij zouden zich als pionier moeten ontwikkelen en de transitie openlijk steunen. Zo worden de zichtbaarheid vergroot en de successen wijdverspreid.

De energietransitie gaat veel te langzaam. Om mensen écht in beweging te krijgen is een grote ramp nodig, maar die ‘ramp’ komt pas achteraf, als het te laat is om te veranderen. Daarom is veel lobbywerk nodig om de noodzaak en de urgentie van het ruimte maken voor de energietransitie kenbaar te maken bij de politici. Door zowel de ambtenaar, de adviseur, de ondernemer als de burger, al dan niet verenigd.

Bij de BNSP richt de Werkgroep DSO zich op duurzame ontwikkelingen in de stedenbouw. Deze werkgroep werkt aan klimaatadaptatie en mitigatie. Ook energietransitie is een thema waar zij zich sterk voor maken. Werk jij ook actief mee aan de toekomst van Nederland? Doe mee met de werkgroep. Mail naar werkgroepdso@bnsp.nl voor meer informatie.

Werkgroep DSO

zutphen