Ik zoek een stedebouwkundige of planoloog Meer informatie


Verslag OmgevingsTour Water als Kwaliteitsimpuls | Heerhugowaard | 6 april 2017

24 april 2017 BNSP OmgevingsTours

Datum: 6 april 2017

Locatie: Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier | Heerhugowaard

Thema: Water als Kwaliteitsimpuls

Verslag: Jeroen Gorisse

Vice Dijkgraaf Rob Veenman van het HHNK opent de middag. Jef Mühren, directeur van Mooi Noord-Holland, en moderator van deze middag, introduceert het programma.

Urhahn | Ad de Bont |Verzilting vraagt om innovatie

Ad de Bont, partner en stedenbouwkundige bij Urhahn Urban Design, bijt het spits af met zijn presentatie over de Wateragenda van West-Friesland; een structuurschets op strategisch schaalniveau, die de knelpunten en gevaren, maar ook kansen en ambities van water in dit gebied in kaart brengt. West-Friesland kent meerdere opgaven: waterberging, waterveiligheid, tegengaan van verzilting. Per regio in het gebied heeft Urhahn stedenbouw en Strategie een  agenda opgesteld die de verschillende problemen omzetten in oplossingen en kwaliteitsimpulsen. Daarnaast komen tal van projectvoorbeelden aan bod waarbij water leidend is, onder andere in de agrarische sector.

ad de bont

Sleutelwoord blijkt samenwerking en betrekken van bewoners en gebruikers van de gebieden om gezamenlijk naar de oplossing te zoeken die van een probleemstellend gegeven omgezet kunnen worden naar een kwaliteit stellende oplossing. Daarvoor zijn er een aantal wijsheden in het leven geroepen, die naast ontwerpers ook andere disciplines aanspreken waaronder: “Een slimme boer gaat bewust met water om” en “Verzilting vraagt om innovatie”. Link naar de wateragenda

De Urbanisten |The Blue Commons

Tweede spreker is Dirk van Peijpe, medeoprichter van De Urbanisten. Hij vertelt over het principe van The Blue Commons, slim ontworpen openbare ruimtes die plek bieden aan de gevolgen van wateroverlast. Daarmee wordt wateroverlast getransformeerd van probleem naar creatie ten behoeve van de leefbaarheid van de plek. Een goed voorbeeld hiervan is het Benthemplein in Rotterdam, dat is ingericht als een Waterplein. Dit slim ontworpen openbare plein biedt voor 90 % van het jaar ruimte aan recreatie en verblijf en gedurende 10 % van het jaar functioneert het als wateropvang. Zo kan piekneerslag worden opgevangen en wateroverlast worden voorkomen. Anders dan normale watersystemen wordt er hier niet gewerkt met ondergrondse buizen, maar met open goten die het water zichtbaar transporteren en voor iedereen inzichtelijk maken wat wateroverlast is en hoe het wordt afgevoerd. Ook “ZOHO Climate Proof District” in Rotterdam is een goed voorbeeld van hedendaags watermanagement waarbij oplossingen worden gevonden die de leefbaarheid en veiligheid van een stadsdeel of gebied ten goede komt. Ook hier wordt uitgegaan van participatie met bewoners en gebruikers van een gebied. Er worden onder andere regenstraten toegepast, straten die hemelwater de kans bieden te infiltreren in de grond, en regentuinen die bijdragen aan het onthardingsproces en bewoners samenbrengen.

dirk urbanisten

Verdieping in deelsessies

Na de inspirerende inleidende verhalen van Ad de Bont en Dirk van Peijpe, is er het tweede deel van de middag ruimte voor verdieping. Daarvoor worden drie casussen geïntroduceerd, opgaven op het gebied van water. De casussen worden kort toegelicht door de casushouders, waarna de deelnemers zich verspreiden om zich vast te bijten in de door hun gekozen casus.

Het Kanaal van Alkmaar, lust of last?

Ricsi van Beek, werkzaam bij de gemeente Alkmaar als sociaal-geograaf en stedenbouwkundige, vertelt over het Noordhollandsch Kanaal, dat Alkmaar doorkruist en de hoofdrol speelt in deze casus.

Bij de casus over hoe het kanaal door Alkmaar ontwikkeld kan worden, verschuift het zwaartepunt al snel van een kanaal met een stedelijk karakter naar een groen-blauwe zone door de stad. Het groen- blauwe karakter kan juist een meerwaarde zijn voor de stad omdat niet alleen de randen van het kanaal hier profijt van hebben, maar het groen ook de wijken in kan worden getrokken. Het gebied moet ontwikkeld gaan worden door middel van één visie waarbij er een aantal zwaartepunten zijn die eerst geactiveerd kunnen worden, zodat de overige plekken hier op mee kunnen liften.

ricsi van beek

Langedijk ontwikkelt met Water

Marianne Zeedijk, adviseur stedenbouw, landschap en ruimtelijke ordening bij de gemeente Langedijk, neemt ons mee in haar verhaal over de visie Langedijk ontwikkelt met water.

Er is al veel geïnvesteerd in Langedijk en met succes. De waterwegen zijn met elkaar verbonden, het cultuurhistorisch landschap mag zich verblijden in steeds meer aandacht van dagjesmensen. De voor- en achtergrachten die aan weerskanten van de lintbebouwing aanwezig zijn, hebben een enorme kwaliteitsimpuls gekregen en worden weer opnieuw gewaardeerd, maar… het trekken van mensen naar het gebied, noodzakelijk voor zowel economische als ecologische en recreatieve ontwikkeling, blijft achter. Langedijk is de verborgen parel, het “1000-eilandenrijk”. Hoe kan Langedijk investeren zowel planologisch als anderszins, om het gebied beter bekend te laten worden bij bezoekers en om de kwaliteit ervan te borgen voor de toekomst?

Naast meerdere investeringsvoorstellen die allen min of meer te maken hebben met een toeristisch recreatieve interactie, zoals dagtochten, sloepennetwerk, waterverbindingen, strand- en zwemgelegenheden en grootschalige evenementen voor jongeren wordt door de deelnemers vastgesteld dat Langedijk is gebaat bij een langzame maar gestage ontwikkeling. De kwetsbaarheid van he prachtige landschap vraagt daarom.

De verbindingen met de omliggende regio, zeker het stedelijke Heerhugowaard, zijn niet optimaal. De dijk die tussen het stedelijk gebied en het landelijke Langedijk ligt, wordt als scheidend ervaren. Hoe betrek je de dijk als verbindend element. En hoe laat je stromen vanaf deze dijk het (bebouwde) landschap intrekken?

marianne zeedijk

Je hebt de blauwe verbinding (het water) en de groen-rode verbinding (de dijk); hoe knoop je die aan elkaar zodat een logische ruimtelijke indeling en verbinding ontstaat zodat Langedijk meer betrokken raakt bij de gehele regio. Startpunt voor deze verbinding is het treinstation van Heerhugowaard. Juist daar zouden investeringen en samenwerkingsverbanden moeten worden aangegaan om de overstap van stedelijk naar landelijk gebied te benadrukken. Dit kan interactief, virtueel of anderszins visueel, zodat men zich bewust wordt van de schoonheid en uniciteit van het landschap dat achter de stad ligt. In het kader van de Omgevingsvisie zou de samenwerking nadrukkelijker in beeld moeten worden gebracht zodat zowel Heerhugowaard als Langedijk hiervan kunnen profiteren. Om verrommeling tegen te gaan langs het spoortraject zouden hier wederzijdse investeringen wellicht op zijn plek zijn om deze grenszonering tussen stad en land uit te buiten.

De zeewering, stedelijk uitbreidingsgebied?

Willem Stam, strategisch adviseur bij de gemeente Den Helder, vertelt samen met Frits op ten Berg, stedenbouwkundige bij de gemeente Den Helder, en Jolanda de Schiffart, projectleider water bij Arcadis, over de hoge dijk die de stad Den Helder scheidt van de zee.

Den Helder profileert zich als het uiterste puntje van Nederland: “Land’s end”, omgeven door water. De Noordzee, Het Marsdiep en de Waddenzee omarmen de stad. Gekscherend wordt de term “Driezeeën-punt” geïntroduceerd. De harde zeedijk vormt op dit moment een fysieke belemmering en zorgt ervoor dat er geen contact is tussen de stad en de kust. Deze harde grens kan worden ontwikkeld tot een heus dijklandschapspark maar zal dan ook een logische verbinding met de stad moeten maken. Het is belangrijk dat de route van het station naar de zee duidelijk en aantrekkelijk is voor bewoners en toeristen. Dat geeft een impuls aan de stad en zorgt ervoor dat de rust en de ruimte, twee belangrijke kernbegrippen voor de kaap, optimaal worden ervaren.

den helder

Om dit mogelijk te maken, dient er op grotere schaal te worden gekeken naar het vraagstuk. Als er bijvoorbeeld niet alleen wordt gefocust op de route van het station naar de zee, maar ook de route naar andere belangrijke punten in de stad, ontstaat er een zogenaamd “rondje Den Helder”. Verschillende punten in de stad worden zo met elkaar verbonden, zoals het Museumkwartier met horeca en winkels en de Oude Rijkswerf met historie en cultuur. De stad krijgt hierdoor een belangrijke impuls aan identiteit en aan kwaliteit. De zeewering wordt logischerwijs opgenomen in de stadsbeleving en vice versa waardoor er meer identiteit, verbondenheid, eenheid en kwaliteit ontstaat in het gebied als geheel.

Terugkoppeling

Na de verdieping van de casussen volgt de plenaire terugkoppeling. Moderator Jef Mühren, directeur van Mooi Noord-Holland, haalt enkele discussiepunten aan waar het publiek vervolgens weer op reageert. Het is een zeer interactieve terugkoppeling waarbij kritisch wordt gekeken naar de casus en de mogelijkheden die eruit voortvloeien.

jef muhren

De middag wordt afgesloten met een borrel waarbij de discussies naar aanleiding van de casussen wordt voortgezet onder het genot van een hapje en een drankje. De BNSP dankt het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier voor de samenwerking en  voor het bijzondere gastheerschap dat het Waterschap aan de middag heeft geboden.