Ik zoek een stedebouwkundige of planoloog Meer informatie


de omgevallen boekenkast | DIGI-BOEK

8 maart 2018 Blog

Sinds de jaren negentig hoor ik geregeld dat ‘De Digitalisering’ het boek, zoals we dat tot dan kenden, volledig zou veranderen. In plaats van een statisch fysiek product zou het nieuwe boek een multimediaal fenomeen zijn dat steeds up-to-date kon zijn en steeds nieuwe en verdergaande inkijken in de informatiewereld zou bieden. Tot nu toe valt het een beetje tegen. Ik althans heb nog geen noemenswaardige digitale bibliotheek en ik ken ook nauwelijks mensen die er mee weglopen.

Wel is informatie op allerlei gebied steeds makkelijker bereikbaar geworden en is de informatievoorziening, ook op onze werkterreinen en over onze beroepsvelden, steeds veelsoortiger geworden. Kon je ooit, naast het bijwonen van een paar vakgerichte bijeenkomsten, volstaan met het bijhouden van een klein aantal papieren handboeken en periodieken, tegenwoordig wordt je via vele digitale wegen te pas en onpas gewezen op de schier oneindige bronnen en momenten van informatie die je kunnen helpen bij je vakuitoefening. De inhoud van de Nieuwbrief en de BNSP-website zijn daar een voorbeeld van.

Ook eerder S+ RO , nu Ruimte + Wonen en Blauwe Kamer proberen aan te haken bij dit recent ontstane informatielandschap. Zo krijgen we tegenwoordig naast 4 papieren edities per jaar ook 8 keer de E-zine van Blauwe Kamer in de digitale brievenbus. Voor niet lezers van de BNSP-Nieuwbrief zijn daarin wat berichten ‘Van de BNSP’ met doorklikmogelijkheden opgenomen. Verder nog wat nieuws van de NVTL en een aantal artikelachtige stukken met soms wat doorverwijzingen en timelaps- en animatievideootjes. Ook wordt er geadverteerd voor boeken van de uitgeverij Blauwdruk, maar gek genoeg niet voor hun eigen digitale boeken; zoeken op de website leert dat dat er nog niet veel zijn en voor zover ik dat kon zien (want de informatie is summier) waren het vooral pdf-versies, zoals Gardening the Delta – a Dutch approach to Landscape Architecture van H+N+S ter gelegenheid van hun 25-jarig jubileum.

Verder worden aangeboden de jaargangen, 2013, -14 en -15 van het jaarboek Landschapsarchitectuur en stedenbouw (die ik al in papieren vorm had) waar de digitaliteit er, meen ik, vooral in zit dat je makkelijk door het boek kunt navigeren.

In het recente E-zine (#2) was ook een leestip (voor een gewoon boek) waarin een aantal linken wel, maar ook een aantal niet waren opgenomen. Om te beginnen geen link naar het aangeraden boek zelf, noch naar een site waar je die (al dan niet met lezers-korting) kon aanschaffen. Verder geen link naar verdere informatie over de leestipgever, ARC 17 Jong Talent Award-winner Gert Kwekkeboom (dat werd dus googelen). En ook niet naar de site van de Prix de Rome, wat de aanleiding voor de leeservaring van Gert was.

De Prix de Rome staat open voor architecten stedebouwkundigen en landschapsarchitecten die in oktober 2018 niet ouder zijn dan 35 jaar. Hoewel ik die leeftijdsgrens al ruim gepasseerd ben, was ik toch nieuwsgierig naar die Tip van Gert. Allereerst natuurlijk omdat ik het op zich al fascinerend vind wanneer een jongere een (ook nog eens wat ouder) boek als inspiratiebron aanprijst. Gelukkig noemt hij als rechtgeaarde millennial ook de actuele, met Oscars voor cinematografie en visuele effecten gekroonde, film Blade Runner 2049. De oorspronkelijke Blade Runner uit 1982 speelt in 2019 en geeft vooral een hilarisch beeld van de toekomstfantasieën uit de jaren tachtig: vliegende auto’s en veel neon.

Verder lag de opgave van de eerste ronde van de prijsvraag in Oost-Groningen, wat tegenwoordig een ‘energielandschap in transitie’ genoemd wordt, met de nodige problemen rond de daar optredende man-made aardbevingen. Nu had ik zelf net enkele dagen een schade-expert over de vloer en het erf gehad om alle scheuren, gaten en kieren van binnen en buiten te documenteren (1.100 foto’s’ in het dossier!) want ook al woon ik in het Westerkwartier van Groningen, toch beeft ook hier de aarde en scheuren de gebouwen.

Ik was dus benieuwd welke inspiratie Gert uit het door hem aanbevolen en door mij stukgelezen boek De graanrepubliek van Frank Westerman uit 1999 had gehaald. Het is een prachtige vertelling over de relatie tussen wereldpolitiek en lokale agrarische productie, en het effect daarvan op het landschap en de bewoners. Over aardbevingen zegt Frank evenwel weinig, om niet te zeggen niets. Ondanks de vele drukken en edities (geïllustreerd en/of uitgebreid met al dan niet daarmee samengaande verschillende boekomslagen) is pas in 2008 een nieuw hoofdstuk toegevoegd dat echter vooral een kritische beschrijving is van het Blauwe Stad-project. Ook lijkt de digitale versie van deze bestseller niet meer dan op scherm leesbare versie van het papieren boek en zijn de vele digitale mogelijkheden om de journalistieke inhoud een beetje bijdetijds te houden niet gebruikt.

Wie anno nu wil weten hoe Westerman over de meest actuele problematiek uit dit gebied denkt moet het vorig jaar verschenen boek In het land van de ja-knikkers kopen. Hierin bundelt Westerman een aantal artikelen die hij in de loop der jaren heeft geschreven, met als slothoofdstuk een ‘Open brief aan Arjen Robben’, die hij als Abt Emo-lezing in 2014 voordroeg en waarin hij de populaire voetballer uit Bedum oproept het iconische gezicht van het aardbevingsgebied te worden, alsof Freek de Jonge en Annemarie Heijte dat niet al waren.

Het vereiste overigens wat digitaal zoekwerk dit allemaal te achterhalen, waarbij mij weer eens opviel hoe veel aangekondigd wordt, maar ook hoe weinig verslag gedaan wordt. Zo zullen de resultaten van de eerste ronde van de Prix de Rome, hoe waardevol ook niet gepubliceerd of geëxposeerd worden, maar uitsluitend gebruikt wordt om 4 kandidaten voor de tweede ronde te selecteren.

Terwijl de eerste ronde dus gaat om een ontwerpvoorstel voor twee dorpen en een dijk ertussen in een ‘Low Pressure’-gebied, gaat het in de tweede ronde om een opdracht in een ‘populaire stedelijke omgeving, op een plek waar iedereen wil wonen’. Afgezien van het feit dat echt niet iedereen in zo’n gebied van High Pressure wil wonen, lijkt het me niet vanzelfsprekend dat een goede dorpsontwerper ook een goede stadsontwerper is. Niet elke geniale villa-bouwer zou je de volkshuisvesting, laat staan de stedebouw toevertrouwen, zoals het geval Le Corbusier aantoont.

Overigens ben ik wel benieuwd of er ook jonge stedebouwkundigen aan de Prix de Rome meedoen en wat zij voor ons in Noord-Nederland zouden kunnen betekenen. Van de (wat meer gevestigde) architecten weten we dat, sinds de BNA een Witboek voor Aardbevingsgebied in februari van dit jaar samengesteld. In dit ‘boek’ dat eigenlijk een website is, wil men laten zien dat er al een aantal geslaagde bouwprojecten zijn geweest die Groningers kan helpen bij een hoogwaardige en duurzame aanpak van de bouwopgaven. In het persbericht wordt gemeld dat het Witboek geregeld geüpdatet zal worden. Ik ben benieuwd, we zullen zien en ik zal er verslag van doen. Eerst maar even dat rapport van die schade-experts afwachten voor mijn eigen bouwopgave. Omdat het digitale dossier waarschijnlijk te groot om te versturen is kan ik via de ‘bewonersbegeleider’ een papieren versie krijgen. Uiteindelijk blijkt dat papier, behalve geduldig, ook best een handige informatiedrager is.